Công Phượng, Công An Hà Nội và cuộc đối đầu của những khoảng lặng

Chiều chủ nhật trên sân vận động Bình Phước, nơi Đồng Nai FC đá trận sân nhà, có một hình ảnh dễ bị bỏ qua: Công Phượng ngồi trên băng ghế dự bị, hai tay đặt lên đầu gối, mắt dán vào bảng chiến thuật của trợ lý. Phía bên kia sân, Quang Hải khởi động cùng đồng đội trong màu áo Công An Hà Nội, nhà đương kim vô địch vừa trở về từ chuyến làm khách tại Nhật Bản. Người ta gọi đây là cuộc tái ngộ của hai ngôi sao một thời của đội tuyển quốc gia. Nhưng với tôi, người đã ngồi trong những sân bóng nhỏ ở Brazil và Nhật Bản hơn nửa thế kỷ, trận đấu này đáng xem hơn từ phía những tấm lưng thầm lặng. Người ta nhìn thấy hào quang, tôi lại nhìn thấy những tấm lưng thầm lặng. Bối cảnh của trận này không khó đọc. Đồng Nai FC, tân binh của V-League, đang đứng cuối bảng sau hai trận toàn thua trước Thể Công Viettel và Hồng Lĩnh Hà Tĩnh. Họ chưa ghi được bàn thắng nào. Khi đội bóng mới lên hạng gặp nhà đương kim vô địch ngay ở giai đoạn đầu mùa, tình thế của họ giống như một người vừa bước vào cơn mưa mà không có ô. Trong bóng đá, có những chiếc ô trong mưa không ai thấy, chỉ thấy người đứng dưới hết mưa. Về lực lượng, tổn thất của đội chủ nhà là lớn. Trung vệ Jovic Filip bị treo giò, còn tiền đạo chủ lực Majdevac chấn thương không thể ra sân. Một đội bóng già cỗi mất cả trung vệ lẫn tiền đạo mục tiêu sẽ rất khó triển khai bóng từ phần sân nhà và cũng chẳng còn ai làm điểm tựa cho những pha phản công. Công Phượng, cái tên được nhắc đến nhiều nhất, gánh trên vai trọng trách lớn nhưng lại phải bắt đầu trận đấu từ băng ghế dự bị. Đã hai vòng đấu trôi qua, người hâm mộ vẫn chưa thấy hình ảnh của một Công Phượng đủ sức xoay chuyển cục diện. Cầu thủ 31 tuổi ấy đang ở giai đoạn khó khăn nhất của sự nghiệp, khi tuổi tác và áp lực cùng lúc đè nặng. Bên kia chiến tuyến, Công An Hà Nội là một tập thể khác hẳn. Dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Alexandre Polking, đội bóng ngành công an sở hữu dàn cầu thủ có kinh nghiệm chinh chiến ở đội tuyển quốc gia cùng ba ngoại binh biết cách tạo khác biệt: Alan Sebastiao, Leo Artur và Perea Vargas. Họ không chơi với một trung phong cố định, mà dựa vào sự hoán đổi liên tục giữa bốn mũi tấn công. Lối chơi luân chuyển bóng nhanh của Công An Hà Nội đặc biệt nguy hiểm trước một hàng thủ phải thay trung vệ vào phút chót và thiếu tiền đạo mục tiêu. Khi Jovic Filip vắng mặt, nguy cơ vỡ trận ở trung lộ là rất lớn. Có một điểm tôi muốn nhấn mạnh. Nhiều người cho rằng trận đấu này sẽ là màn trình diễn một chiều, nhưng bóng đá không vận hành theo cách đó. Công An Hà Nội vừa trở về từ Nhật Bản sau trận thua 1-4 trước Gamba Osaka tại AFC Champions League Elite. Chuyến đi dài, áp lực thi đấu đỉnh cao và sự thay đổi múi giờ có thể ảnh hưởng đến thể trạng của họ. Polking thông minh nếu biết xoay vòng đội hình ở trận này, trao cơ hội cho các cầu thủ dự bị. Khi một đội bóng thay đổi nhiều vị trí, sự ăn ý trong lối chơi có thể bị ảnh hưởng. Đó là khe cửa nhỏ cho Đồng Nai, dù rất hẹp. Về mặt chiến thuật, tôi tin Đồng Nai sẽ chọn cách phòng ngự số đông, giữ cự ly đội hình ngắn và chờ đợi những tình huống cố định. Đây là cách duy nhất để một đội bóng thiếu chiều sâu có thể trụ lại trước đối thủ mạnh hơn. Nhưng phòng ngự thôi là chưa đủ. Nếu không có ai giữ bóng ở phía trên, áp lực sẽ dồn toàn bộ lên hàng tuyến dưới và sớm muộn gì họ cũng sẽ mắc sai lầm. Sự trở lại của Công Phượng trong hiệp hai, nếu được sử dụng đúng thời điểm, có thể là lá bài chiến thuật của đội chủ nhà. Ở tuổi 31, anh không còn đủ sức bứt tốc nhiều lần, nhưng khả năng chọn vị trí và những pha chạm bóng một chạm của anh vẫn có thể tạo ra sự khác biệt khi hàng thủ đối phương bắt đầu mệt mỏi. Nhìn rộng ra, trận đấu này phản ánh một thực tế của bóng đá Việt Nam: khoảng cách giữa nhóm đầu và nhóm cuối V-League đang ngày càng lớn. Đội bóng mới lên hạng phải xây dựng đội hình bằng những cầu thủ kỳ cựu đã qua thời đỉnh cao, trong khi đội bóng giàu tham vọng chiêu mộ tuyển thủ quốc gia và ngoại binh đắt giá. Con số chuyển nhượng là phần nổi; phần chìm là mồ hôi rớt trên đất, là tuổi trẻ của một góc phố. Tôi đã sống và làm nghề ở nhiều quốc gia, từ những khu ổ chuột bóng đá Brazil đến các học viện bóng đá Nhật Bản, và tôi hiểu rằng bóng đá không công bằng. Nhưng chính vì thế, những đội bóng như Đồng Nai FC càng đáng được nhìn nhận bằng sự thấu hiểu, thay vì chỉ bị phán xét qua bảng điểm. Một chi tiết nữa ít người để ý. Đồng Nai FC phải đá sân nhà tại Bình Phước trong mùa giải này, một sự xáo trộn không nhỏ về mặt tinh thần. Sân nhà không phải nơi mình sống, khán giả không phải người mình quen, cảm giác thuộc về đội bóng vì thế cũng khác đi. Với một tân binh, sự cổ vũ của khán giả địa phương có thể là điểm tựa lớn nhất. Khi điểm tựa ấy bị tạm gác lại, đội bóng phải tự vượt qua bằng chính nội lực của mình. Tôi không nói điều đó để bào chữa, mà để thấy rằng hoàn cảnh của họ phức tạp hơn những gì một bản tin ngắn gọn có thể chuyển tải. Nếu nhìn một cách khách quan, cơ hội giành điểm của Đồng Nai là rất thấp. Nhưng đã có nhiều điều kỳ diệu xảy ra trong những trận đấu từng bị cho là một chiều. Vào một buổi chiều mưa ở Brazil, tôi từng chứng kiến một đội bóng nghiệp dư cầm chân đội bóng lớn chỉ bằng một quả đá phạt và một thủ môn có ngày thi đấu thăng hoa. Bóng đá luôn có những khoảnh khắc như vậy. Tôi già rồi, nên tôi đủ kiên nhẫn để chờ một mùa bóng trưởng thành. Trận đấu giữa Đồng Nai FC và Công An Hà Nội sẽ không định nghĩa mùa giải của họ, nhưng nó sẽ nói lên nhiều điều về bản lĩnh của cả hai. Với Công An Hà Nội, đây là cơ hội để trở lại quỹ đạo chiến thắng sau nỗi thất vọng tại đấu trường châu Á. Với Đồng Nai, đây là phép thử về sự kiên cường của những con người không được đánh giá cao. Hãy quan sát họ trong suốt 90 phút, từ phút đầu tiên đến phút cuối cùng. Đừng chỉ nhìn tỉ số. Hãy nhìn vào cách họ đứng dậy sau mỗi pha bóng, cách họ giữ vững tinh thần khi đối thủ dồn ép. Đó mới là bóng đá mà tôi luôn tìm kiếm: thứ bóng đá nằm bên dưới lớp bụi phố thị, nơi không phải ai cũng kiên nhẫn đào bới. Dưới lớp bụi phố thị, tôi vẫn tìm thấy những viên ngọc chưa ai kịp nhìn.